Kraków City Park sp. z o.o. przedstawia koncepcję zagospodarowania poprzemysłowego terenu krakowskiego Zakrzówka. Profilowany, w oparciu o ekspertyzy ekologiczne, projekt Kraków City Park to unikalny w Polsce przykład inwestycji planowanej według wymogów Programu Natura 2000 i zakładającej program ochrony przyrody
w przedsięwzięciu parkowo mieszkaniowym.

Kraków City Park jest bezprecedensowym projektem rewitalizacji terenu poprzemysłowego, zakładającym stworzenie na terenie krakowskiego Zakrzówka parku miejskiego oraz zespołu budynków mieszkaniowych. W marcu 2008 roku inwestor, firma Kraków City Park sp. z o.o. (należąca m.in. do portugalskiej spółki Gerium Polska Development), przedstawił plan zagospodarowania tego terenu poprzez uporządkowanie i uzupełnienie rozległych terenów zielonych Zakrzówka w wysokiej jakości infrastrukturę parkową oraz realizacje nieruchomości w sąsiedztwie parku.

Planowana inwestycja Kraków City Park zlokalizowana jest na terenie dawnego kamieniołomu,
w rejonie akwenów wodnych, w odległości 2,9 km od Rynku Głównego w Krakowie i obejmuje park miejski stanowiący +/- 90 ha bogatego ekologicznie obszaru leśnego oraz kompleks mieszkaniowy
o powierzchni +/- 10 ha, o niskiej gęstości zamieszkania.

Deweloper oczekuje na finalizacje prac Urzędu Miasta Krakowa nad miejscowym planem zagospodarowania Zakrzówka. Trwające od pięciu lat prace zostały wstrzymane w 2008 roku
z powodu zgłoszenia obszaru Łąk Dębnicko ? Tynieckich w Krakowie (obejmującego między innymi Zakrzówek) do programu Natura 2000 z uwagi na występowanie cennych siedlisk motyla modraszka. W maju br. Ministerstwo Środowiska zrezygnowało jednak z włączenia do programu Zakrzówka, który obejmuje niewielkie powierzchniowo łąki stanowiące miejsce bytowania cennego motyla.

Wiadomość o występowaniu na Zakrzówku cennego gatunku motyla skłoniła nas
do przewartościowania projektu i uczynienia ochrony przyrody jego naczelną wartością ? mówi Barbara Zbyszewska, Dyrektor ds. rozwoju i inwestycji Gerium Polska Development Sp. z o.o.? Przez rok pracowaliśmy z polskimi i zagranicznymi specjalistami nad proekologiczną koncepcją rewitalizacji Zakrzówka, uwzględniającą restrykcje ekosieci. Choć obszar nie zostanie finalnie włączony do Natury 2000, jako właściciel terenu i inwestor wprowadzimy na tym terenie rozwiązania konieczne
do utrzymania cennych siedlisk. Środowisko ekologów wyraźnie zasygnalizowało nam, że cenne ekologicznie walory Zakrzówka pozostawione w obecnym stanie nie mają szansy na przetrwanie
i ulegają stopniowej degradacji.

W wyniku konsultacji ze środowiskiem ekologów krakowskich inwestor zlecił Instytutowi Nauk
o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego wykonanie dogłębnej ekspertyzy przyrodniczej terenu Zakrzówka tj. inwentaryzację i waloryzację "Dębnicko-Tynieckiego Obszaru Łąkowego", ze szczególnym uwzględnieniem terenu Zakrzówka. W przygotowanie koncepcji ochrony fauny i flory Zakrzówka, oraz dostosowanie rewitalizacji do wymogów Programu Natura 2000, włączony został zespół specjalisty od Natury 2000, byłego Sekretarza ds. Środowiska w Portugalii, profesora Jose Guerreiro.

Owocem kilkumiesięcznych prac polskich i zagranicznych specjalistów jest program ochrony Zakrzówka, m.in. wytyczenie specjalnych korytarzy ekologicznych i obszarów szczególnej dbałości, wyłączonych
z użytkowania publicznego i zabudowy.

Kraków City Park jest bezprecedensowym w Polsce przykładem współpracy między Urzędem Miasta z prywatnym inwestorem na rzecz kompleksowej rewitalizacji zielonego terenu poprzemysłowego. Dawny kamieniołom, z utworzonym wskutek wypełnienia wyrobiska wodą gruntową zalewem, jest dziś obszarem niezagospodarowanym, ulegającym postępującej degradacji i miejscem wielu tragicznych wypadków. Koncepcja inwestycji Kraków City Park łączy w sobie cele ochrony przyrody, zapewnienia miejsca do bezpiecznej rekreacji dla mieszkańców Krakowa oraz zrealizowania wysokiej jakości zabudowy mieszkaniowej, stanowiącej tylko 10% powierzchni całej inwestycji. Wskutek wymiany ziem, planowanej przez Gminę Miasta Kraków i inwestora, po rewitalizacji obszar parku stanie się własnością gminy.

Stworzony w ramach inwestycji Kraków City Park plan ochrony Zakrzówka jest pierwszą od lat i jedyną skuteczną propozycją rewitalizacji tego terenu oraz ocalenia cennych siedlisk roślin i zwierząt. Park miejski na Zakrzówku ma szansę stać się najpiękniejszym w Polsce parkiem miejskim ze zbiornikiem wodnym, utworzonym na terenie poprzemysłowym.

Opinie Ekspertów:

Dr Andrzej Kepel, Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody "Salamandra"

Pogląd, że ochrona przyrody polega zawsze na wprowadzeniu zakazu wstępu na dany teren
i pozostawieniu go samego sobie, jest całkowicie błędny. Świadczy o niezrozumieniu zagadnienia
i powoduje niepotrzebny strach przed wprowadzaniem różnych form ochrony obszarowej. Planując ochronę zawsze należy się zastanowić ? co w danym miejscu chcemy chronić. Do tego trzeba dopasować działania i je konsekwentnie realizować. Często przedmiotem ochrony są siedliska półnaturalne, powstałe i trwające dzięki działalności człowieka. Doskonałym przykładem mogą być różne typy łąk czy pastwisk. Po zaprzestaniu użytkowania szybko zarastają krzewami lub z innych przyczyn tracą swoje dotychczasowe walory. Ich ochrona wymaga stałych, celowych prac. Formą zabezpieczenia prawnego, która bardzo dobrze pasuje do ochrony wartości przyrodniczych uzależnionych od umiarkowanego użytkowania, jest m.in. sieć ekologiczna Natura 2000.

W praktyce ochrony walorów przyrodniczych związanych z siedliskami stworzonymi lub zmodyfikowanymi przez człowieka często podstawowym wyzwaniem jest zapewnienie, by chroniony teren miał swojego gospodarza, który nie tylko czerpie z niego korzyści, ale i stale zabezpiecza go przed nadmierną presją
i innymi zagrożeniami. Z taką sytuacją mamy do czynienia także w przypadku Zakrzówka. Naturalna sukcesja roślinności oraz wszelkie zagrożenia związane z bliskością dużego miasta sprawiają, że pozostawienie tego terenu samemu sobie to skuteczna recepta na zaprzepaszczenie jego obecnych walorów. Wydaje się, że koncepcja zagospodarowania tego terenu pod nazwą ?Kraków City Park? to szansa dla jego przyrody. Przygotowano ją w oparciu do szczegółowe badania występujących tu gatunków i ekosystemów oraz analizę zagrożeń i wskazanych form ochrony czynnej. Oczywiście dobry plan to jedynie pierwszy krok. Warunkiem skutecznej ochrony jest jego konsekwentna realizacja
i następnie długofalowa opieka nad zabezpieczonymi terenami.

Marcin Pchałek dr nauk prawnych, konsultant ds. ochrony środowiska w działalności inwestycyjnej

Przedsięwzięcie Kraków City Park ma szansę stać się precedensowym na skalę ogólnopolską z uwagi na innowacyjne podejście do zagadnienia rozwoju na terenach miejskich o wysokich walorach przyrodniczych Innowacyjność ta wynika z profesjonalnego przygotowania strategii realizacji przedsięwzięcia opartej na zasadzie minimalizacji i równoważenia oddziaływań na elementy przyrodnicze. ?Offset? przewidziany w ramach projektu polegający na wdrożeniu programu ochrony i edukacji, ekologicznej gwarantuje długofalową szansę na zachowanie i odtworzenie korzystnego stanu ochrony siedlisk i gatunków obszaru Zakrzówka. Osobiście nie spotkałem się dotychczas w praktyce zawodowej z tak silnym dążeniem do osiągnięcia kompromisu jaki wykazuje zarząd spółki Kraków City Park.

Szczegóły inwestycji Kraków City Park:

1. Park miejski:

Park miejski wokół zalewu, obejmujący 90 ha zieleni, objętej programem ochronnym. Infrastruktura parkowa obejmować będzie następujące elementy: platforma widokowa, naturalny amfiteatr skalny w północnej części terenu dawnego kamieniołomu wraz
z infrastrukturą energetyczną, ścianki wspinaczkowe, centrum nurkowe, ścieżki rowerowe
i spacerowe, tereny rekreacyjne (mała architektura, ławki, oświetlenie), miejsca zabaw dla dzieci i wybiegi dla psów.

Bardzo ważnym elementem nowej koncepcji Kraków City Park jest utworzenie na terenie Zakrzówka Centrum Edukacji Ekologicznej Maculinea.

Plan ochrony przyrody Zakrzówka, ustanowiony w ramach inwestycji Kraków City Park, obejmuje rozwiązana pozwalające pogodzić wymóg ochrony bioróżnorodności przyrody
z potrzebą rekreacji i edukacji mieszkańców Krakowa. Wdrażany program ochrony nakierowany będzie na ochronę następujących elementów przyrodniczych obszaru (w tym zależnych od nich gatunków):

- Zmiennowilgotna łąka trzęślicowa

- Łąki trzęślicowe i świeże

- Murawy suche

- Łąki śródleśne o wysokiej wartości przyrodniczej

- Obszary zadrzewione o wysokiej wartości przyrodniczej.

Zróżnicowanie świata roślin i zwierząt Zakrzówka stwarza bardzo ciekawe możliwości pokazania sezonowych aspektów przyrody, a także w różnych porach dnia, np. obserwacje żerujących nietoperzy i słuchanie śpiewu ptaków aktywnych w godzinach wieczornych i nocnych.

Na przykładzie Zakrzówka będącego częścią Parku Krajobrazowego, będzie można bardzo dobrze pokazać cele i specyfikę działań na rzecz zatrzymania procesu zaniku bioróżnorodności. Zakrzówek szczególnie dobrze nadaje się również do zademonstrowania, że Parki Krajobrazowe nie stawiają sztucznej granicy oddzielającej człowieka od przyrody, a wręcz przeciwnie, że chronią także te elementy przyrody, które w silnym stopniu są zależne od działalności człowieka. W przypadku Zakrzówka takimi siedliskami są w szczególności wymagające okresowego koszenia łąki i murawy kserotermiczne, na których występują rzadkie, ginące w Unii Europejskiej gatunki motyli.

Centrum Edukacji Ekologicznej Makulinea obejmujące infrastrukturę konferencyjną, uwzględniać będzie także charakter nowoczesnego ?mini muzeum przyrodniczego?, łączącego tradycyjne eksponaty z nowoczesnymi, multimedialnymi formami przekazywania informacji.
W sposobie przekazywania informacji o przyrodzie znaczącą rolę będą odgrywać elementy interaktywne dostosowane do potrzeb różnych użytkowników, również osób niewidomych. Będzie to pierwszy tego typu ośrodek w Polsce i jedyne takie miejsce w Krakowie. Prowadzenie Centrum powierzone zostanie wybranej instytucji naukowo-dydaktycznej

1. Osiedle mieszkaniowe:

Według zapisów obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa, tereny znajdujące się między ulicami Wyłom i św. Jacka przewidziane są dla funkcji mieszkaniowej.

Osiedle Kraków City Park, zgodnie z przyjętym przez inwestora mottem Czas, Przestrzeń i Cisza, stanowić będą budynki mieszkalne o wysokim standardzie i najwyższej jakości wykonania oraz kompleksowa infrastruktura zieleni. Między budynkami zachowane zostaną duże przestrzenie, zgodne z południowym stylem architektury otwartych terenów spacerowych, oraz pozostawiona możliwie jak największa przestrzeń publiczna o charakterze ogrodowo-parkowym.

W zakresie zabudowy mieszkaniowej ustalono maksymalną liczbę kondygnacji budynków
do 4 (106 000 PUM), a intensywność zabudowy zostanie zminimalizowana, celem utworzenia korytarzy ekologicznych. Ponadto, na terenie osiedla znajdzie się trwale wydzielona mikro jednostka hydrogeologiczna łąki zasiedlonej przez motyle modraszki.

Dla wzmocnienia wrażenia ?nasączenia? struktury zabudowy zielenią, wprowadzono formę budynków rozczłonkowanych, rozbitą w kondygnacjach na liczne zielone tarasy
aż po zwieńczenie i ostatnią kondygnację zamiast dachu.

Zakłada się bardzo wysoki standard zabudowy zarówno pod względem funkcji jak i formy oraz materiałów.

1. Rozwiązania planistyczne i konstrukcyjne:

• wyłączenie z zabudowy mieszkaniowej strefy ochrony motyla - 2 ha;
• pozostawienie w obrębie zabudowy mieszkaniowej korytarzy ekologicznych wzdłuż budynków ? szerokości do 30 metrów;
• pozostawienie możliwie dużych powierzchni w obrębie parku bez ingerencji człowieka, prowadzenie jedynie zabiegów zapewniających utrzymywanie siedlisk stanowiących ostoje dla gatunków chronionych;
• ciąg ul. Wyłom będzie stanowił linię funkcjonalną rozdzielającą zabudowę mieszkaniową od terenów parku. Zostanie on wzmocniony pasem zieleni izolującej, stanowiącej barierę psychologiczną oraz osłonę przed rozprzestrzenianiem się zanieczyszczeń odkomunikacyjnych na obszar parku;
• zabudowa w sąsiedztwie stanowisk modraszka zostanie ukształtowana w sposób zapewniający właściwe dla zachowania kondycji siedliska modraszka warunki nasłonecznienia i cyrkulacji powietrza;
• odstąpienie od budowy obiektów kubaturowych na terenie parku ? poza obiektami związanymi z centrum nurkowym, miejscem spektakli plenerowych;
• prowadzenie ciągów pieszych nie naruszających naturalnej atrakcyjności rzeźby terenu oraz wybieranie miejsc dla lokalizacji obiektów w terenach wypłaszczonych i osłoniętych zielenią istniejącą lub projektowaną;
• opracowanie i wdrożenie systemu monitoringu wód gruntowych w celu zapewnienia stabilności warunków gruntowo-wodnych w obrębie podmokłych łąk;
• dopuszczenie na terenie parku i osiedla jedynie funkcji usług podstawowych (drobne obiekty handlowe, apteka, fryzjer, mała gastronomia, kawiarnia);
• kształtowanie zabudowy będzie podporządkowane konieczności zapewnienia warunków bytowania, żerowania i migracji zwierząt, w tym gatunków chronionych.
• ograniczenie do niezbędnego minimum wielkości szczelnych nawierzchni komunikacyjnych;
• zastosowanie ażurowych (przepuszczalnych) konstrukcji nawierzchni ciągów komunikacyjnych o małej intensywności ruchu;
• zabezpieczenie istniejących warunków hydrogeologicznych panujących na obszarze występowania wychodni iłów trzeciorzędowych, dla utrzymania siedlisk chronionych;
• zastosowanie środków technicznych (np. szczelne ścianki oddzielające zabudowę od terenów łąk) zapewniających wydzielenie mikrojednostki hydrogeologicznej dla ochrony poziomu wody gruntowej w obrębie łąk stanowiących miejsce bytowania motyli z gatunków chronionych;

1. Rozwiązania pro środowiskowe podjęte przez inwestora:

• • Zlecenie Uniwersytetowi Jagiellońskiemu inwentaryzacji i waloryzacji "Dębnicko-Tynieckiego Obszaru Łąkowego", ze szczególnym uwzględnieniem terenu Zakrzówka ? jedynej w Polsce analizy tej skali, zleconej przez prywatnego właściciela.

• • Konsultacja działań profilujących inwestycję pod kątem Programu Natura 2000 ? współpraca
    z zagranicznym ekspertem od ekosieci: profesorem Jose Guerreiro.

• • Stworzenie programu ochrony lokalnej przyrody: autorzy ?Programu Ochrony i Edukacji Ekologicznej. Projekt Kraków City Park?: dr Piotr Matyjasiak, dr Przemysław Nawrocki.

• • Umieszczenie w projekcie planu zabiegów ochronnych, w tym: ekologicznych korytarzy ochronnych i wyłączenie z zabudowy 2 ha strefy ochrony motyli.