Rafy koralowe są prawdopodobnie najbardziej niezwykłym ekosystemem na naszej planecie, choć zajmują zaledwie 0,09% powierzchni oceanów. Zachwycamy się z powodu ich piękna i bioróżnorodności. Są ważne dla około 500 mln ludzi, którym dostarczają żywność i materiałów budowlanych, a po za tym chronią piaszczyste wybrzeża. Szacuje się, że dostarczają dóbr i usług za ok. 75 mln dolarów rocznie. Ich egzystencja wisi jednak na włosku...

Obecnie istniejące rafy koralowe zaczęły się formować po ostatnim zlodowaceniu, około 8 tys. lat temu. W apogeum zlodowacenia poziom wody był niższy od obecnego o 110-120 m. Przyrost rafy jest wyjątkowo powolny i wynosi około 1m na 1000 lat. Mimo wielu katastrof naturalnych rafy rozwijały się niemal nietknięte do II WŚ. Poważne zniszczenia nastąpiły dopiero w czasie wielu bitew morskich na rafach Azji i Pacyfiku.

Stopień zniszczenia zwiększa się wraz z rozwojem populacji człowieka. Stała presja człowieka od 50 lat spowodowała wiele zagrożeń dla tego ekosystemu. Największe niebezpieczeństwo stanowi przełowienie, niszczycielskie metody połowu i wydobywanie korali oraz piasku. Zwiększ się również ilość zanieczyszczeń organicznych spływających do mórz. Dołączają do tego zagrożenia globalne związane głównie ze zmianami klimatu. Podwyższenie temperatury1 na powierzchni wody powoduje stres i, wywołując bielenie, zabija korale. Zwiększenie stężenia CO2 w wodzie ogranicza wapnienie korali, zwapnianych glonów i mięczaków.

Szacuje się, że około 20% raf koralowych jest tak poważnie uszkodzonych, że ogranicza to ich zdolność do regeneracji; na 50% raf wywierana jest taka presja, że mogą zniknąć w ciągu najbliższych 20-50 lat. Największe zagrożenie dotyczy rejonów płd. i płd. - wsch. Azji, wybrzeży Afryki Wschodniej.

Do największych zniszczeń doszło w 1998r., kiedy to El Ni?o2 było szczególnie nasilone ? spowodowało wzrost temperatury powietrza i wody, co pociągnęło za sobą bielenie korali na niespotykaną do tej pory skalę. Stwierdzono śmiertelność od 50 do 80% korali w obrębie całego Oceanu Indyjskiego. Naukowcy szacują, że 37% raf w tym regionie zostało już poważnie uszkodzonych a 43% grozi poważne niebezpieczeństwo w okresie kolejnych 30 lat. Podobny los spotkał rafę koralową Karaibów. W 2005r. wody powierzchniowe Morza Karaibskiego osiągnęły najwyższą temperaturę od ponad 100 lat, co spowodowało ogromne straty na skutek bielenia korali.

Rafy Pacyfiku są w relatywnie dobrym stanie ? mniej niż 4% jest poważnie uszkodzonych. Niewiele im też zagraża, z wyjątkiem bielenia spowodowanego ociepleniem klimatu. Będą jednak cierpiały na skutek wzrostu populacji człowieka oraz zniszczeń wywołanych przez nagłe inwazje drapieżnych rozgwiazd.

Co możemy zrobić? Duże obszary raf koralowych powinny znaleźć się pod ochroną, łącznie z całkowitym zakazem wszelkiej działalności powodującej zniszczenia, w tym także połowów. Ograniczyć emisję zanieczyszczeń w skali lokalnej. Aby zapewnić alternatywne dochody, należy zachęcać do działalności zrównoważonej, takiej jak np. turystyka. Szacuje się, że na obszarze przynajmniej 30% raf koralowych powinno się stworzyć obszary chronione, by zapewnić im przetrwanie.

1 - Podwyższenie temperatury wywołuje stres korali i może powodować ich umieranie na skutek bielenia. Dzieje się tak gdy korale tracą swoje symbiotyczne glony ? zooksantelle, które dostarczają energii, zapewniają ochronę przed promieniowaniem UV i nadają barwę.
2 - El Ni?o to cykliczne zjawisko klimatyczne, które charakteryzuje się nienaturalnym wzrostem temperatury wody w oceanie.