Komisja Europejska opublikowała sprawozdanie dotyczące osiągnięć w dziedzinie przetwarzania odpadów oraz zapobiegania ich powstawaniu. Wynika z niego, że niektóre kraje dokonały ogromnych postępów w zakresie zarządzania i przetwarzania odpadami, ale również, że nadal daleko nam do osiągnięcia długoterminowego celu, jakim jest budowa "społeczeństwa recyklingu".

W większości państw członkowskich ogólna ilość wytwarzanych odpadów zwiększa się (lub, w najlepszym przypadku, utrzymuje się na stałym poziomie), tempo tego wzrostu jest jednak niższe niż stopa wzrostu gospodarczego. W ciągu ostatnich 10 lat ilość wytwarzanych odpadów komunalnych ustabilizowała się na poziomie około 524 kg rocznie na osobę, chociaż w tym samym okresie konsumpcja w gospodarstwach domowych zwiększyła się o około 16 proc.

Można więc osiągnąć więcej, zmniejszając absolutną ilość wytwarzanych opadów. 25 proc. żywności kupowanej przez gospodarstwa domowe w UE jest wyrzucane. Możliwe byłoby zmniejszenie tej ilości o 60 proc., co przyniosłoby gospodarstwom domowych oszczędności wynoszące około 500 euro rocznie.

W celu dalszego rozwoju recyklingu niezbędny jest wyższy poziom spójności pomiędzy projektowaniem produktów a polityką w zakresie odpadów. Ponieważ osiągnięcie ambitnych docelowych poziomów w zakresie recyklingu odpadów i zapobiegania ich powstawaniu wymaga zaangażowania ze strony całego społeczeństwa, sprawozdanie akcentuje konieczność dokładania starań na rzecz większego udziału zainteresowanych stron oraz podnoszenia świadomości publicznej.

Około 20 proc. przypadków naruszenia prawa w zakresie środowiska nadal dotyczy odpadów. Niedawne wydarzenia na Węgrzech i we Włoszech pokazały, że pełne wdrożenie przepisów dotyczących odpadów ma ogromne znacznie dla ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego.

Nowa dyrektywa ramowa w sprawie odpadów, której transpozycja powinna się zakończyć do dnia 12 grudnia 2010 r., nadal nie została włączona do przepisów krajowych w wielu państwach UE. Na wprowadzenie nowych aktów prawnych, zgodnych z dyrektywą, państwom członkowskim przysługiwał okres przejściowy o długości dwóch lat. Jednak jak dotąd tylko niewielka część państw członkowskich poinformowała Komisję o zakończeniu transpozycji. Komisja bardzo uważnie śledzi sytuację i w razie konieczności podejmie działania przeciwko państwom, które nie wdrożyły dyrektywy.

Dyrektywa unowocześnia i upraszcza naszą politykę w zakresie gospodarki odpadami w myśl zasady „cyklu życiowego”. Wprowadza ona wiążącą hierarchię działań w zakresie gospodarki odpadami, określając odpowiednie priorytety. Na czele listy znajduje się zapobieganie wytwarzaniu odpadów, następnie ich ponowne wykorzystanie, recykling i inne formy odzyskiwania zawartych w nich cennych materiałów, podczas gdy ich unieszkodliwienie poprzez np. umieszczenie na wysypisku śmieci traktowane jest jako rozwiązanie ostateczne.

Dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie do unowocześnienia ich strategii gospodarki odpadami oraz do opracowaniu programów zapobiegania wytwarzania odpadów do 2013 r. Muszą one również do 2020 r. zacząć poddawać recyklingowi 50 proc. swoich odpadów komunalnych oraz 70 proc. odpadów powstałych w wyniku budów i wyburzeń.

W celu dalszej konsolidacji zasad gospodarki odpadami Komisja przedstawi kolejne wnioski w 2012 r., proponując w nich konkretne działania, jakie podejmie w celu dalszego zbliżenia UE do koncepcji społeczeństwa opartego na recyklingu i efektywnie korzystającego z zasobów.

Sprawozdanie i załącznik do niego, zawierający szczegółowe dane na temat poszczególnych państw członkowskich, dostępne są na stronie: http://ec.europa.eu/environment/waste/strategy.htm